Kompozit, farklı özellikteki iki veya daha fazla bileşenin bir araya getirildiği bir materyaldir. Diş hekimliğinde kullanılan kompozit reçineler, reçine esaslı bir yapı içinde cam, kuvars veya silisyum dioksit gibi inorganik doldurucu parçacıklar içerir. Materyalin özellikleri, bu bileşenlerin yapısına ve oranına bağlıdır.
Diş rengine yakın tonlarda üretildiği için kompozit, beyaz dolgu olarak da adlandırılır. İlk kullanımları ağırlıklı olarak ön dişlerle ilişkiliyken, materyallerin gelişmesiyle arka dişlerde de kullanılmaya başlanmıştır. Kullanım kararı; çürüğün büyüklüğü, kalan diş dokusu, çiğneme kuvvetleri ve uygulama sırasında nem kontrolünün sağlanabilmesine göre verilir.
Metal dolgu mu, kompozit dolgu mu?
Kompozit dolgular, diş rengine yakın görünümleri ve diş dokusuna bağlanabilmeleri nedeniyle birçok durumda tercih edilebilir. Ancak her dolgu için tek bir materyal uygun değildir; seçim klinik gereksinime göre yapılır.
Kompozitlerin özellikleri zaman içinde geliştirilmiştir ve uygun vakalarda arka bölge dişlerinde de kullanılabilir. Dayanıklılık yalnızca materyalin adına bağlı değildir. Dolgunun büyüklüğü, kalan diş dokusu, kapanış kuvvetleri ve uygulama tekniği sonucu etkiler. Bu nedenle bütün kompozit dolguların bütün metal dolgularla aynı dayanıklılıkta olduğu söylenemez.
Kompozit dolguların estetik özelliklerinin yanında, diş dokusuna yapıştırma sistemleriyle bağlanabilmesi de önemlidir. Amalgam gibi materyallerde tutuculuk için boşluğun belirli şekilde hazırlanması gerekebilir. Kompozit uygulamalarında ise çürüğün ve zayıflamış dokunun uzaklaştırılmasından sonra, uygun yüzey hazırlığı ve bağlayıcı sistemlerle tutunma sağlanır. Bu durum bazı vakalarda daha koruyucu bir hazırlığa olanak verir. Yine de her boşluğun hiçbir ek düzenleme olmadan doldurulması uygun değildir; desteklenmeyen mine ve kalan duvarlar değerlendirilir. Daha az doku kaldırılması tek başına dolgunun daha uzun ömürlü olacağını garanti etmez. Uygulamanın doğru yapılması ve düzenli ağız bakımı da önemlidir.
Dolgu materyalleri sertleşme sırasında farklı boyutsal değişiklikler gösterebilir. Kompozitlerde polimerizasyon büzülmesi oluşabilir ve bu durum diş-dolgu ara yüzünde gerilim yaratabilir. Bu nedenle uygulama tekniği, tabakalama ve ışıkla sertleştirme koşulları önemlidir. Dişte çatlak veya kırık oluşması yalnızca dolgu türüyle açıklanamaz; boşluğun büyüklüğü ve çiğneme kuvvetleri de değerlendirilir.
Kompozit uygulamasında diş yüzeyi, kullanılan bağlayıcı sistemin gerektirdiği şekilde hazırlanır. Bağlayıcı ve kompozit, uygun ışıkla sertleştirilerek dişle bağlantı kurar. Yüzey hazırlığı ve nem kontrolü, kenar uyumu açısından önemlidir. Bununla birlikte kompozit ile diş arasında uzun vadede hiçbir sızıntı olmayacağı veya yeniden çürük oluşmayacağı söylenemez. Amalgam ve diğer restorasyonlarda da kenar bozulması ya da yeni çürük görülebilir. Dolguların bütünlüğü ve çevre diş dokusu düzenli kontrollerde değerlendirilir.
Işıkla sertleşen kompozitlerde diş hekimi, materyalin özelliklerine uygun çalışma süresi içinde şekillendirme yapabilir. Ön dişlerin kesici kenarları veya arka dişlerin çiğneme yüzeyindeki girinti ve çıkıntılar bu şekilde hazırlanabilir. Metal dolgularda çalışma ve sertleşme özellikleri farklıdır. Hangi materyal kullanılırsa kullanılsın, dişin anatomik formu, komşu dişlerle teması ve kapanışının doğru düzenlenmesi gerekir. İyi bir görünüm ve işlev, yalnızca materyalin türüne değil uygulama ve kontrol aşamalarına da bağlıdır.
Amalgam dolgular ve çevresindeki diş dokusunda zaman içinde koyu renkli görünüm oluşabilir. Bu durum, dolgunun klinik olarak değerlendirilmesini gerektirir.
Hasarlı bir dolgunun tamir edilip edilemeyeceği, hasarın boyutuna ve çevre dokulara bağlıdır. Kompozit dolgulara uygun koşullarda ekleme yapılabilir; bazı durumlarda ise dolgunun yenilenmesi gerekir. Karar, muayene sonrasında verilir.
Kompozit dolgular birçok durumda kullanılabilen seçeneklerden biridir; alternatifsiz değildir. Sağlıklı ve sorunsuz bir dolgunun yalnızca farklı materyal kullanmak amacıyla değiştirilmesi otomatik olarak gerekli kabul edilmez.